|
SULTANSAZLIGI
Sultansazligi'nin Yeri ve Sinirlari
Sultansazligi Ic Anadolu Bolgesinde yer alan Kayseri iline bagli Yesilhisar ve Develi ilce sinirlari icinde kalmaktadir. Yesilhisar Ovasi nin en alcak yerinde bulunan sulak alan, 38º 05' ile 48º 40' Kuzey enlemleri ile 35º 00' ile 35º 35' Dogu boylamlari arasinda bulunmaktadir.
Yesilhisar, Develi ve Yahyali ilcelerinin olusturdugu ucgen icerisinde bulunan alanin kuzeyi Erciyes( 3917 m ), dogusu Develi ( 3000 m ), guneyi Toros ( Aladag ) Daglari ( 3373 m ), batisi ise Misli Platosu ile cevrilidir.Sultansazligi Tabiati Koruma Alanina Kayseri-Nigde devlet karayolu uzerende yer alan Yesilhisar ilcesinden ayrilan 15 km lik bir stablize yol ile ulasilmaktadir. Alan, Yahyali ya 24 km, Yesilhisar a 18 km, Develi ye 35 km uzakliktadir.
Baslica Merkezlere Uzaklik :
Kayseri 90 km
Nevsehir 80 km
Ankara 316 km
Istanbul 770 km
Adana 255 km
Sivas 284 km
Nigde 60 km
|
|
Sultansazligi'nin Onemi
Sulakalanlar yeryuzunun akcigerleridir. Bunlarinin gercek degerleri son onbes yilda anlasilabilistir. Onceleri birer sivrisinek rezervi olarak gorulen ve bu nedenle de hastalik kaynagi olarak nitelendirilen sulakalanlarimiz, basta DSI olmak uzere bircok kurum ve kurulus tarafindan kurutulmasi gereken bataklik araziler olarak algilandigindan yillar boyu bu amacla cesitli girisimlerde bulunulmus ve bir cogunda da basarili olunmustur. Bununu en guzel orneklerinden biri 1950 li yillarda yurdumuzda en son soyu tukenen iki kus turunden Yilanboyunun (Anhinga rufa) son yasam alani olan Amik Goludur. Bugunku Amik Ovasinin buyuk bolumu golun kurutulmasiyla elde edilmistir.
Sulakalanlarin asil onemi yasamin devamliligi icin mutlak zorunlu olan oksijen uretimindeki katkisinin anlasilmasiyla ortaya cikmistir. Yeryuzundeki sulakalanlarin toplam oksijen uretimi dunyamizin akcigeri sayilan Birezilya Yagmur Ormanlarininkine esittir.
Yurdumuz ise barindirdigi sulakalan sayisi itibariyle oldukca sansli bir konumdadir. Bunun jeolojik, iklimsel ve topografik bir cok nedeni vardir. Soz konusu olan bu sulak alanlarin 80 kadari belirlenen uluslararasi olcutlere gore Onemli Kus Alani niteligindedir. Ayrica ulkemizde bulunan 23 adet Tabiati Koruma Alani ve 20 adet Milli Parkin bir cogu ya sulakalan ya da sulakalanlarla yakindan ilgili bir yapidadir.Bu ulusal rezervlerimizin korunmasi hakkinda bir cok uluslararasi sozlesme mevcuttur. Bunlarin en onemlilerinden biri 1975 Aralik ayinda yururluge giren ve ulkemizin ancak 1994 yilinda imzaladigi Ozellikle Su Kuslari Yasama Alani Olarak Uluslararasi Onemde Sulakalanlar Sozlesmesi ya da kisaca ilk imzalandigi yer olan Iran in Ramsar Kentine atfen bu adl anilan Ramsar Sozlesmesidir.
Turkiye Ramsar Sozlesmesine baslangic olarak 5 sulak alanla katilmistir. Bu sulakalanlar; Sultansazligi, Burdur Golu, Goksu Deltasi, Seyfe Golu ve Manyas Kus Cenneti Milli Parkidir. Bu 5 alan disinda yurdumuz 21 adet daha uluslararasi oneme haiz sulakalana sahiptir.Bu baglamda Ramsar kapsaminda yer alan ve kuslar icin cok onemli bir barinma, kulucka ve goc esnasinda dinlenme yeri konumundaki Sultansazligi,uluslararasi kriterlere gore A sinifi bir sulak alan olan Avrupanin en onemli kus cennetlerinden biridir.
Uluslararasi olcutlere gore bir defada 25 000 sukusunu bir arada barindiran bir sulakalan birinci derecede onem tasiyan (A sinifi) bir sulakalan olarak nitelendirilmektedir. Ancak Sultansazliginin bazi yillarda 700 000 in uzerinde su kusunu barindirdigi goz onunde bulundurulursa sahanin tasidigi onem daha iyi anlasilir. Alanda 1975 yili Ekim ayinda 42 000 Flamingo (Phoenicopterus ruber)(bu tur icin dunya nufusunun 1/7 si, Turkiye nufusunun ise yuzde 80 i), 10 000 i askin Angit (Tadorna ferruginea) (Butun Avrupa kitasinda bulunandan daha cok) ve 600 000 i askin Ordek ve Yagmurcun tesbit edilmistir.
|
|
Sultansazligi'nin Tarihcesi
Sazliga bu ismi Osmanlilar vermistir. Osmanli Sultanlarindan IV. Murat 1636’da Revan Seferine giderken Yesilhisar da konaklamis ve otagini simdiki Kosk Pinarinin bulundugu yere kurdurmustur. Ordu 3 aydan fazla burada kalmistir. Levazimat tasiyan hayvanlarin yiyeceklerini temin etmek icin Yay Golu icinden bir yol acilarak sazliga gecic saglanmistir. Sultan Ordusuna hizmet vermesinden dolayi o tarihten itibaren sazligin ismi Sultansazligi olarak kalmistir. Ayrica bolgenin Sultansazligi olarak adlandirilmasinda iki rivayet daha nakledilir. Birincisi Haci olmak icin Mekke ye giden Osman Sultanlarinin dinlenmek ve avlanmak icin uzun sure burada kalmalari, ikincisi ise alanin Sultanlarin ozel av bolgesi olmasidir.
Sultansazligi ilk kez 1968 yilinda bu gun hayatta olmayan, o zamanki Feke Orman Isletme Muduru Ismet OZER tarafindan farkedilmistir. Daha sonra sahada Nihat TURAN ve Tansu GURPINAR tarafindan yapilan calismalarda Sultansazligini dunya capinda onemi olan bir sulak alan oldugu ortaya cikmistir. Alan ilk kez 1970 yilinda 300 000 kadar ordek yumurtasinin toplanarak Kayseri de satildiginin belirlenmesiyle, bakanlik emriyle Su Kuslari Koruma ve Uretme Alani olarak ayrilmistir. Ancak Bundan sonra Sultansazligi cok buyuk bir tehlike ile bozulmaya maruz kalmistir. DSI ce Develi Projesi adiyla sahada drenaj kanallari acilmaya baslanmis ve sulak alanin kurutularak tarim alani kazanilmasina yonelik calismalara girisilmistir. Projenin kapsami ortaya cikinca Turkiye Tabiati Koruma Dernegince DSI ve Orman Genel Mudurlugu nezdinde girisimlerde bulunularak yapilan toplantilarda uzmanlar ve DSI yetkililerince konu butun yonleriyle ele alinmis, drenaj ihalesine alan BIMKAL sirketinin yetkililerinin de katildigi toplantilar sonucunda, buyuk tartismalardan sonra projenin istenilen kriterler dogrultusunda sahanin drenaj islemi disinda birakilmasina yonelik DSI ce tekrar gozden gecirilerek degistirilebilecegi bu kurulus tarafindan aciklanmistir. Bu calismaya Dogayi Koruma Vakfi da yazilariyla katkida bulunmustur. Daha sonra DSI Agustos 1976 da sahadaki ekosistemlerin korunmasi icin Sultansazligini bastanbasa sarmasi ongorulen drenaj kanal sisteminden tamamen vazgectigini resmen bildirmistir.
Daha sonra 9-16 Ekim 1976 tarihinde TTKD tarafindan duzenlenen Uluslar Arasi Islak Sahalarin Korunmasi Teknik Toplantisi sonucunda o zaman ki adiyla Milli Parklar ve Avcilik Genel Mudurlugu, o zaman ki genel mudur ve TTKD genel baskani tarafindan Sultansazliginin durumunun belirlenerek korunmasina katkida bulunulmasi amaciyla Uluslararasi Su Kuslari Arastirma Burosu (International Waterfowl Research Bureau, IWRB) direktoru G.V.T. Matthews Turkiye ye davet edilmistir. Prof. Matthews 1977 Ekim ayinda Turkiyi ye gelerek Yay Golu kiyisinda kamp kurmus ve bir hafta sureyle calismalarda bulunmustur. Hazirladigi raporda Sultansazliginin onemini belirterek bu alanin Ramsar Konvensiyonuna dahil edilmek ve UNESCO nun Insan ve Biyosfer programi geregince bir Biyosfer Rezervi olarak ayrilmasini uygun olacagini bildirmistir. Bunun uzerine DSI ile bir protokol imzalanarak Sultansazligi kurutulmaktan kurtarilmistir.
1980-83 yillari arasinda sahada TTKD tarafindan Sultansazligi Ekoloji Arastirma Projesi adli bir proje, 1993-94 yillari arasinda Sultansazligi Arastirma ve Yonetim Plan Projesi adli ikinci bir proje yurutulmustur. Bu iki proje yorenin ekolojik yapisini incelemek, mevcut olumsuzluklari ortaya koyup, cozumler getirmek amacina yonelik hazirlanmis ve uygulanmistir.Son olarak TUSTAS Sinai Tesisler A.S. tarafindan 1995 yilinda Sultansazligi Master Plani hazirlanmistir. Bu proje uygulama safhasina gelmistir. Master plani daha cok Ornito-Turizm faaliyetlerine yonelik hazirlanmistir.
MUSTAFA KUCUK
( Basilmamis Bitirme Tezi
Marmara Universitesi
Ataturk Egitim Fakultesi
Cografya Egitimi Bolumu )
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
