Yesilhisar'in Cografi Konumu
Yesilhisar, Ic Anadolu Bolgesi nin Orta Kizilirmak Bolumunde yer alan Kayseri ilinin bir ilcesidir. Kayseri nin guneybatisinda yer alan Yesilhisar, Kayseri ye 67 km mesafededir. 34 derece dogu boylami ile 38 derece kuzey enleminin kesistigi noktada, Akdenizi Karadenize baglayan kara ve demiryollari uzerindedir. Denizden yuksekligi 1150 m olup alani 978 kilometrekaredir.
Ilcenin kuzeyinde Incesu ilcesi, kuzeybatida Nevsehirin Urgup ilcesi, batida Nevsehire bagli Derinkuyu beldesi, guneybatida Nigde ili, guneyde Yahyali ilcesi ve doguda Develi ilcesi yer alir. Ilcenin idari siniri kuzeyde Col Golunun guneyinden batiya dogru Develi karayolunu takip eder Hodul Daginin ( 1973 m ) guneyinden gecerek batida plato sahasina ulasan sinir guneye yonelir. Plato uzerinde Soganli Deresi su toplama havzasini icine alir. Guneyde Aladaglarin kuzeye bakan yamaclarinin eteklerinden gecer. Sinir doguda Yesilhisar ( Develi ) ovasinin ortasindan gecerek ovayi ikiye boler. Sultansazligini icine alip Yay Golunu Develi ilcesine birakarak Col golunun dogu ucuna ulasir. Ayrica ilcenin dogusunda Turkiye nin onemli volkanik kutlelerinden biri olan Erciyes Dagi ( 3917 m ) yer alir.
Ilcemiz Yesilhisar ( Develi ) ovasinin batisinda Misli Platosu ile ovanin birlestigi etek kisminda yer alir. Erciyes Daginin guney guneybatisinda yer alan Yesilhisar Ovasi, yaklasik 1000 kilometrekare alana sahiptir. Kuzey guney yonunde uzunlugu 40 km, dogu bati yonunde genisligi 35 km olan ovanin deniz seviyesinden yuksekligi 1075 m dir. Cevresi yuksek daglarla cevrili olan ova, kapali bir havza ozelligine sahip olup, dis drenaji yoktur. Yesilhisar ovasi tektonik cokuntu sonucu olusmustur. Literaturlerde ova, Yesilhisar Ovasi, Develi Ovasi, Develi-Karahisar Ovasi ve Sultan Ova gibi isimlerle adlandirilmaktadir.
Yesilhisar ( Develi ) ovasinin en onemli karayolu, ovayi kuzey-guney istikametinde katederek ve Ic Anadolu Bolgesinden Akdeniz Bolgesine gecisi saglayan Kayseri-Nigde-Adana karayoludur. Bu yol karayollarinin E-23 agina dahildir. Yesilhisar bu yol uzerinde kurulmustur. Devlet demiryollarina ait Bagdat yolu ilcemizin icinden gecmektedir. Yesilhisar ovasinda sadece Yesilhisardan gecen demiryolunun ilce ekonomisinde onemli bir yeri vardir.
Yesilhisarin kurulus tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte yapilan arastirmalar sonucunda ilk devirlere ait yaklasik bilgilere ulasilmistir. Tahminen M.O. 3500 yillarinda Hitit muhacirlerinden bir kol Yesilhisarin simdiki bulundugu yere gelip yerlesmislerdir. Bu donemlerde ismi Kbistra veya Kizistra idi. Daha sonra Frigler daha sonra da Iranlilar hakim oldular. Bu donemde ise ismi Karahisar anlamina gelen Zengibar olmustur. M.O. 331 yillarinda ilceye Yunanlilar hakim olmus ve ismini Kuvistra olarak degistirmislerdir. M.O. 20 yilinda Romalilar bolgeye egemen oldular. Malazgirt Zaferinden ( 1071 ) sonra butun Ic Anadolu ile birlikte Yesilhisarda Selcuklularin eline gecti. Bu donemde Develi-Karahisar olarak anilirdi. Yesilhisar 1378 yilinda Yildirim Beyazit tarafindan Osmanli egemenligine girdi. Selcuklu ve Osmanli Devleti doneminde, Ipek yolunun Yesilhisar ovasindan gecmesi dolayisiyla, onem kazanmis ve oldukca fazla gelismistir. Bu oneme binaen Yesilhisar Zengibar kalesine 39 000 akce timar ve 33 neferlik muhafiz birligi gondermistir. Nevsehirli Damat Ibrahim Pasa bu akce ve muhafiz birligini Nevsehire tasimasi sonucu Yesilhisar onemini kaybetmistir.
Mustafa KUCUK
MKucuk38@mynet.com
Bunlari Biliyormusunuz?
- Yesilhisarin yuzolcumunun 978 kilometrekare oldugunu,
- Yesilhisarin 1948 yilinda ilce oldugunu,
- Daha onceden Incesu ilcesine bagli bir kaza oldugunu,
- Yesilhisarin isminin 1945 yilinda Karahisar iken Yesilhisar olarak degistirildigini,
- Osmanlilarin ilk donemlerindeki isminin ZENGIBAR oldugunu,
- Zengibar isminin Farsca olup ve Karahisar anlamina geldigini,
- 2000 yili nufus sayim sonuclarina gore Yesilhisarin nufusunun 14 099 oldugunu,
- Yesilhisar nufus kutugune kayitli yaklasik 85 000 kisinin oldugunu,
- Yesilhisarda ilk olarak acilan okulun Ziya Gokalp Ilkokulu oldugunu ve 1936 yilinda egitim-ogretime basladigini,
- Yesilhisarda orta ogretimine 1950 yilinda baslandigini,
- Gunumuzde Yesilhisarda 5 lise ve 5 ilkogretim okulunun oldugunu,
- Yesilhisarli ilk universite mezununun Hilmi DOGAN oldugunu, 1947 yilinda Istanbul Ekonomi ve Iktisat Yuksekokulunu bitirdigini,
- Yesilhisarin bilinen ilk Belediye Baskaninin Sih Mehmet Aga ( Uslu ) oldugunu ve 1895-1897 yillari arasinda baskanlik yaptigini,
- Yesilhisarda en uzun Belediye Baskanligini 19 yil ile Mustafa UNAL in yaptigini ( 1942-1955 ve 1963-1969 yillari arasinda 2 donem ),
- 1962 yilinda 3 defa Belediye Baskaninin degistigini,
- Bugunku belediye binasinin 1952 yilinda faaliyete gectigini,
- Bugunku Belediye Baskaninin isminin Mustafa ULU oldugunu,
- Yesilhisarda ilk olarak acilan bankanin Ziraat Bankasi oldugunu ve 1951 yilinda faaliyete gectigini,
- Gunumuzde Yesilhisarda 2 bankanin faal oldugunu ( Ziraat Bankasi ve Halk Bankasi ),
- Daha onceden faal olan Is Bankasi ve Sekerbank faaliyetlerine son verip, subelerini ilcemizde kapattiklarini,
- Yesilhisardaki en eski tarihi eserin Buyuk Cami oldugunu ve 1348 yilinda Eretna Devletinden kaldigini,
- Gunumuzde Yesilhisarda 11 tane cami oldugunu,
- Yesilhisara bagli 21 adet koy yerlesmesinin oldugunu,
- Bugun Yesilhisarda 15 adet kahvehanenin oldugunu,
- Yesilhisarda ilk televizyon yayininin Subat 1975 yilinda basladigini,
- Gunumuzde Yesilhisarda ilcemize ait ozel TV ve Radyo yayininin olmadigini,
- Yesilhisardaki en yuksek binanin 5 katli oldugunu,
- Yesilhisarda elektrigin 1957 yilinda bir jenerator vasitasiyla kullanilmaya baslandigini, 1967 yilindan itibaren de ulusal sebekeye baglandigini,
- Yesilhisara telefonun 1940 yillarda geldigini,
- Gunumuzde Yesilhisarda 6 siyasi partinin faaliyet gosterdigini,
- Yesilhisara ilk olarak gelen cumhurbaskaninin 7. Cumhurbaskani Kenan EVREN oldugunu,
- Bugune kadar Yesilhisari Ismet INONU, Adnan MENDERES, Kenan EVREN, Turgut OZAL, Suleyman DEMIREL, Alparslan TURKES, Necmettin ERBAKAN, Bulent ECEVIT, Mesut YILMAZ, Deniz BAYKAL, Recep Tayyip ERDOGAN, Devlet BAHCELI gibi siyasilerin ziyaret ettigini,
- Yesilhisardan TBMM e ilk giren milletvekilinin Kemal DOGAN oldugunu,
- Bugunku Mecliste Yesilhisarli bir milletvekilinin oldugunu ( Prof. Dr. Irfan GUNDUZ ),
- Yesilhisar tren istasyonunun 1933 yilinda faaliyete gectigini,
- Son donemin unlu sairlerinden Necip Fazil KISAKUREK in 1974 yilinin Eylul ayinda Yesilhisar hapishanesinde bir hafta yattigini ve burayi kendi istegi ile sectigini,
- Yesilhisarda yillik toplam yagisin 274,8 mm oldugunu ve bu degerin Turkiye de en az yagis alan Tuz Golu ve cevresinin yagis degerine cok yakin oldugunu,
- Yesilhisarda yillik ortalama sicakligin 11,4 derece oldugunu,
- Yesilhisarda meteoroloji istasyonunun olmadigini,
- Daha once faal olan meteoroloji istasyonunun 1992 yilinda, istasyonla ilgilenen kisinin olmesi uzerine kapandigini,
- Yesilhisar Ovasindaki Sultansazliginin ilcemiz sinirlari icinde oldugunu, fakat idari yonden Yahyali Orman Isletmesine bagli oldugunu,
- Sultansazliginin Manyas Kus Cennetinden sonra Turkiye nin ikinci buyuk kus cenneti oldugunu,
Mustafa KUCUK
MKucuk38@mynet.com
